ქართული კინოს ისტორია

საქართველოში კინემატოგრაფიის ისტორია იწყება ევროპულის პარალელურად.

1896 წლის 16 ნოემბერი – თბილისის სათავადაზნაურო თეატრი – ნაჩვენები იქნება ლუმიერების სინემატოგრაფი – იუწყებოდნენ თბილისის ქუჩებში გამოკრული აფიშები.

1904 წლიდან კი პირველი სტაციონალური კინოთეატრის “ილუზიონის” გახსნის შემდეგ თბილისში იხსნება მრავალი კინოთეატრი: `აპოლო”, `სკიფი”, `ერანი”, `კოლიზეი”, `სინემა”, `მელენელექტრიკი” და სხვ. საქართველოში კინოგაქირავებით დაკავებული იყვნენ ისეთი ფირმები როგორიცაა ` ჩინეზი”, `ამბროზიო”, `გომონი”, `პატე”, `სოფიო ივანიცკაია და გომონი”.

1908 წლიდან იწყება ქართული კინოფილმების წარმოების ისტორია, რომლის პიონერები იყვნენ ვასილ ამაშუკელი და ალექსანდრე დიღმელოვი. მათ მიერ გადაღებული დოკუმენტური ფილმები ძირითადად ასახავდა საზოგადოებაში მიმდინარე მოვლენებს: `ქვანახშირის ზიდვა აქლემებით”, `ბაქოს ბაზრები”, `ქუთაისის პეიზაჟები” და სხვ.

1908 წელი _ ეს თარიღი ოფიციალურად აღინიშნება ქართული კინოს შექმნის თარიღად.

1812 წ. – ქუთაისი – კინოთეატრი `რადიუმი”- პრემიერა ვასილ ამაშუკელის ფილმისა ` აკაკის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში”- ეს იყო პირველი სრულმეტრაჟიანი ქართული ფილმი, პირველი ფილმი, რომელიც შევიდა მსოფლიოს კინემატოგრაფის ისტორიაში,როგორც საშემსრულებლო ხელოვნების მაღალი ოსტატობითა და ქრონომეტრაჟით…ეს იყო ფსოფლიო კინემატოგრაფიის ისტორიაში პირველი სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი, რომელსაც ანალოგი ამ დროისტვის არ ჰქონია.

1916 წელს რეჟისორ ალექსანდრე წუწუნავას მიერ გადაღებულ იქნა პირველი სრულმტრაჟიანი მხატვრული (ე.წ. игравой) ფილმი ` ქრისტინე”.

1918 წელს ბელგიური კინოფირმა `ფილმე”-ს მეშვეობით თბილისში არსდება პირველი კინოსტუდია.

1923 წელს ზემოაღნიშნული სტუდიის ბაზაზე არსდება `სახკინმრეწვი”.

1928 წელს იქმნება კინოქრონიკის სექტორი. Aმ პერიოდისთვის საქართველოში უკვე გადაღებული 200 მდე მხატვრული და ქრონიკალური ფილმები.

1930 წელს გადაღებულ იქნა პირველი ანიმაციური ფილმი (`გაზაფხული” – რეჟ. ვლადიმერ მუჯირი).

1932 წელს შეიქმნა პირვლი ხმოვანი მხატვრული ფილმი.

1938 წელს `სახკინმრეწვს” ეწოდა `თბილისის კინოსტუდია”.

1947 წელს გაიხსნა სტერეოკინოს სტუდია,სადაც გადაღებულ იქნა პირველი საბჭოთა სრულმეტრაჟიანი სტერეოსკოპული ფილმი.

1951 წლიდან თბილისის კინოსტუდია იწყებს ფერადი ფილმების წარმოებას.

1953 წელს თბილისის კინოსტუდიას ეწოდა `ქართული ფილმი”.

1956 წლიდან – საქართველოს ტელევიზიის მაუწყებლობის გახსნიდან იწყება სატელევიზიო ფილმების სტუდიის არსებობა.

1958 წელს ჩამოყალიბდა დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სტუდია.

უცხოელმა კინემატოგრაფისტებმა კარგად იცოდნენ ქართული ფილმების აღსანიშნავი სტილი, გამორჩეული ნიშანი და მხარს უჭერდნენ მათ ავტორებს საერთაშორისო ღონისძიებებზე, არამარტო მათი მაღალი პროფესიონალური უნარ-ჩვევების გამო,არამედ მათი მოქალაქეობრივი სიმამაცეს და ხელოვნებისადმი თავგანწირულ დამოკიდებულებას. თანდათანობით ქართულ კინემატოგრაფიაში გაჩნდა ქართული კინოს ფენომენი.

ქართული კინოს 100 წლიანი ისტორიის მანძილზე შექმნილია 800-მდე სრულმეტრაჟიანი მხატვრული, სატელევიზიო და მოკლემეტრაჟიანი ფილმები,600-მდე დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარი ფილმები და 500-მდე ანიმაციური და თოჯინური ფილმები.

ქართულ კინოში დასაბამიდან დღემდე მოღვაწეობდნენ მსოფლიოში აღიარებული კინემატოგრაფისტები როგორიცაა ალ. წუწუნავა , ა. Dდიღმელოვი,

კ. მარჯანიშვილი, ვ. ბარსკი, ივ. Pერესტიანი, მ. კალატოზოვი (კალატოზიშვილი), ნ. შენგელაია, მ. ჭიაურელი, დ. რონდელი, ვ. ტაბლიაშვილი, ნ. სანიშვილი, რ. ჩხეიძე, ო. იოსელიანი, ე. შენგელაია, ლ. ღოღობერიძე , ს. ფარაჯანოვი, გ. შენგელაია თ. აბულაძე, ირ. კვირიკაძე, ნ. ჯორჯაძე, თ ბაბლუანი და სხვ.

ქართულმა კინომ თავისი არსებობის მანძილზე აღიარება მოიპოვა მსოფლიოს თთქმის ყველა კინოფესტივალსა, თუ ფორუმზე: კანი, ბერლინალე, ომერჰაუზენი, ვენეცია, რომი, და სხბანი და ხვანი.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, საქართველომ განიცადა სერიოზული ეკონომიკური და პოლიტიკური კრიზისი. არ არის გასაკვირი, რომ კრიზისმა გავლენა იქონია კინოინდუსტრიაზე. თექნიკოსები და მსახიობები დაითხოვეს სამსახურიდან. Kინოს მწარმოებელი სამსახურები ან დახურეს, ან მათი დაფინანსება უბრალოდ მინიმუმამდე დაიყვანეს. თთთითქმის 10 წლის მანძილზე კინოსტუდია ქართული ფილმი არ განიცდიდა ტექნიკურ განახლებას და ფილმწარმოება მინიმუმამდე დავიდა.

ამჟამად სახელმწიფო ცდილობს, მხარი დაუჭიროს ქართული ფილმის ინდუსტრიას. ქართული ფილმის ძირითადი შენობის სარესტავრაციო სამუშაოების დიდი ნაწილი უკვე დასრულდა. შენობა რეკონსტრუირებული იქნა თანამედროვე სტანდარტებზე დაყრდნობით. შექმნილია კინოს საპროდუქციო, პოსტსაპროდუქციო უახლესი აპარატურა და ტექნოლოგიები. დღეს-დღეობით თამამად შეიძლება ითქვას, განახლებული `ქართული ფილმი” მზად არის კვლავ ჩაერთოს მსოფლიო კინოინდუსტრიის შექმნისა და განვითარების პროცესში.

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s